Yönetim

Yönetim konusunda birbirini tamamlayan ve farklı bakış açılarını belirterek birçok tanım yer almaktadır. Yönetim kavramı kimi zaman süreç, kimi zaman sürecin unsurları olan kişi veya grup, kimi zaman da karar verme ve liderlik gibi faaliyetlerle ilişkilendirilmektedir. Ancak birçok kavram olmasına rağmen, en çok kullanılan tanım, “başkalarının aracılığıyla amaca ulaşma ve başkalarına iş gördürme faaliyettir.”[1]

Yönetimin anlamı çeşitli bilim dalları tarafından da açıklanmıştır. İktisatçılara göre yönetim, doğal kaynaklar, işgücü ve sermaye ile birlikte üretim faktörüdür. Sosyologlara göre yönetim, sınıf ve saygınlık sistemidir. Psikoloji, hukuk gibi diğer bilim dallarına göre yönetimi belli amaçları diğer kişilerin çabaları ile gerçekleştirmektir. Bütün bu farklı bilim dallarının yönetim tanımlarının ortak noktası belli amaçları insanların çabaları ile gerçekleştirmektir. Ancak yönetimde sadece insanların çabalarıyla belirli amaca ulaşma yoktur. Yönetimde belirli amaçları gerçekleştirmek için tüm kaynakların doğru bir şekilde insanlar tarafından kullanılmasını sağlamak vardır. İnsanları doğru yönlendirmek, doğru araç ve gereçleri kullanmaktır. Öyleyse yönetim, belirli bir takım amaçlara ulaşmak için başta insan kaynakları olmak üzere parasal kaynakları, donanımı, demirbaşları, hammaddeleri, yardımcı malzemeleri ve zamanı birbiriyle uyumlu, verimli ve etkin kullanabilecek karar alma ve uygulatma süreçlerinin toplamıdır.[2] Yönetim kavramına baktığımızda, bir organizasyon içindeki tüm kademelerin yaptığı faaliyetler toplamı olarak tanımlanabilir.

Yönetimin özelliklerine bakıldığında, her tanımda yer alan bir veya birkaç özellik göze çarpmaktadır. Yönetimin özellikleri aşağıdaki gibi ifade edilebilir.[3]

Amaç Özelliği: Örgütün hayatını sürdürebilmesi için bir amacı olmalıdır. Ancak bu amaç, tüm örgüt üyeleri tarafından benimsenmiş olmalı ve belirlenmiş olmalıdır. Yönetimin tanımında da yer aldığı gibi, belli bir amaca ulaşma vardır.[4] Hiyerarşik organizasyonlarda bu durum ise her kademede ayrı ayrı tüm bireyler tarafından içselleştirilerek uygulamaya geçirilir. İçselleşen organizasyon amacı bireylerin tüm hayatına etki eder ve amaca ulaşmada diğer organizasyon modellerine göre başarı oranı daha yüksektir.

İş bölümü: Örgütte amaç belirlendikten sonra, bu amacı gerçekleştirmek için örgüt çalışanları arasında seçimler yapılır. Bu seçimler yapılırken amacı gerçekleştirebilmek için yapılması gereken işleri en iyi yapabilecek çalışanlara göre bölümlendirme gerekir. İşler çeşitli parçalara ayrılır ve o işlere göre işinde uzman kişiler seçilir. [5] Hiyerarşik organizasyonlarda her kademe toplam yönetim fonksiyonu içerisinde farklı icraatlar ile fonksiyonunu tamamlar. Bu durum, bireysel olarak yaşanacak olumsuzluğun kademede toplam yönetim fonksiyonuna dolaylı etkide bulunur.

Yaratıcılık: Yönetim çalışanları yöneltme faaliyetini içerir. Bu faaliyeti gerçekleştiren yönetici çalışanlarını motive etmelidir. Bu sayede çalışanların yaratıcılıkları ortaya çıkacak ve işte başarılı ve verimli olacaklardır.[6] Organizasyonlarda üstün yöneticilik tarzı, astların çalışma performansını doğrudan etkilemektedir. Astlarda bulunan kişisellik, kurumsal kültür ve amacı içselleştirme özellikleri üstün tarzı ile birlikte performansla birleşerek toplam yönetim fonksiyonu içerisinde icraat ve faaliyet kalitesini arttırmaya yöneltmede doğrudan etkilemektedir.

Hiyerarşi Özelliği: Yönetimde; yöneten, amaçları yerine getirecek kişileri yönlendiren ve yönetilenler, amaçları gerçekleştirmek için çalışanlar vardır. Yöneten, yönetilenlerin üstündedir. Başka bir deyişle, yönetimde as-üst ilişkisi, hiyerarşisi bulunur.[7] Hiyerarşi tüm organizasyonlarda bulunmakla birlikte hiyerarşik organizasyonlarda yüksek derecede göze çarpmaktadır. Bu durum toplam yönetim fonksiyonunda kademelerin önemini ve kademe sırasının değişmeden iletişim sağlanması hedeflenmektedir. Yapılan faaliyet ve icraata göre bazen hantal bazen de tam tersi, hızlı olabilir.

Demokratik Özellik: Yönetimde; önemli olan özellik, araç gereç olmadan da çalışanlar aracılığıyla amacı gerçekleştirebilmektir. Ancak amaç gerçekleştirilirken; karar almada, uygulamada, kontrolde de çalışanları sürece katmayı gerektirir. Yönetimde birlikte çalışma sağlanması önemlidir.[8]  Organizasyonlarda demokratik özellik, toplam yönetim fonksiyonun kalitesini göstermektedir. Piramidin en üstünde bulunan yönetici; astını ve diğer kademelerde bulunan yöneticiler tüm astlarını faaliyet ve icraatların tamamında organize bir biçimde dahil etmesi, organizasyonların demokratik özelliğini belirtmektedir.

Grup Özelliği: Yönetim iki veya daha fazla kişinin faaliyetlerini içerir. Bu yüzden yönetim bir grup faaliyetidir.[9] Günümüz organizasyonlarında gruplar, kademelerin içinde bulunan en küçük bireyler topluluğu olarak tanımlanır. Bireylerin birbirleri ile gerek kişisel gerek faaliyet odaklı oluşturdukları gruplar, yönetimde çözümlenmesi gereken en önemli yapı taşıdır. Toplam yönetim kalitesi içerisinde grupların aldığı pozisyon doğrudan kademeyi etkilemektedir. Bu durumda üstlerin alacakları kararlar, grupların kademe yönetimini alacakları pozisyona göre şekillenmektedir.

İletişim Özelliği: Örgütte yöneticinin hem çalışanlarıyla hem üst yönetimle, hem çalışanların çalışanlarla, iletişiminin olması gereklidir. İletişimin olduğu yönetimde, tüm örgüt çalışanları birbirlerini tanır, sorunları daha iyi çözer ve örgüte bağlılıkları daha yüksek olur.[10] Organizasyonlardaki iletişim, bireyler arası kurum kültürü odaklı olmak zorundadır. Astlar üstlerine, üstler astlarına kurum kültürünün içselleştirdiği biçimde davranış göstermektedir. Bu durum organizasyonun işlevselliği açısından önemli olmakla birlikte kişisel çıkarların önüne geçilmesi açısından önemlidir. Organizasyonlarda iletişim, kurumsal kültüre bağlı olarak yapılıp bireyler bunun dışındaki iletişim tarzından bizzat kendileri sorumludur.

Hiyerarşik organizasyonları diğer organizasyonlardan ayıran en büyük özelliği, interaktif iletişimin düşük olmasıdır. Tek bir merkezden gönderilen ileti, diğer alt kademelerin tamamına kesintisiz ulaşmaktadır. Gönderilen iletinin kalitesi, yapılan veya yapılacak olan faaliyetlerin kalitesini doğrudan etkiler. Bu durum iletiyi gönderen piramitteki en üst kademedeki yöneticinin kalitesi ile ilgili ve aynı hiyerarşik organizasyonlarda yönetici bazlı karar alma ve faaliyet yürütmenin önemli olduğunu kanıtlamaktadır.


[1] Paşaoğlu-Yönetim ve Organizasyon, s.3

[2] Eren – Yönetim ve Organizasyon, s.3

[3] Genç – Yönetim ve Organizasyon, s.7

[4] A.g.e.

[5] A.g.e.

[6] A.g.e.

[7] A.g.e.

[8] A.g.e.

[9] A.g.e.

[10] A.g.e.

Yönetim” için bir yorum

  1. Thanks for your own hard work on this blog. Debby really likes setting aside time for research and it is obvious why. We all learn all of the powerful tactic you offer very important ideas by means of this web blog and as well welcome participation from visitors on that issue while our own princess has been learning a great deal. Take advantage of the rest of the new year. You have been performing a stunning job.

Bir cevap yazın